فهرست منابع آزمون ارشد گرایش ادبیات فارسی

 راهنمای استفاده از منابع برای شرکت در آزمون کارشناسی ارشد گرایش ادبیات فارسی

1.     متون نثر

1-1-    تاریخ بیهقی؛ "گزیده تاریخ بیهقی" دبیرسیاقی، نرگس روان پور، خطیب رهبر- در صورت امکان تمام متن و شرح و توضیح آن با استفاده از کتاب آقای منوچهر دانش پژوه-.

 1-2-  کلیله و دمنه؛ تمام متن با استفاده از توضیحات مجتبی مینوی- با تاکید بر ترجمه اشعار عربی، آیات، احادیث و امثال و دقت در تجزیه و ترکیب و اعراب گذاری-.

 1-3-   چهارمقاله؛ به تصحیح دکتر محمد معین (مقدمه، باب دبیری و شاعری).

1-4-   مرزبان نامه؛ بویژه باب چهارم.

1-5-     جهانگشای جوینی؛ جلد اول با استفاده از گزیده دکتر شعار، گزیده دکتر یدالله شکری از مجموعه شاهکارهای ادب فارسی، گزیده دکتر خطیب رهبر با استفاده از شرح مشکلات جهانگشا از دکتر خاتمی، با تاکید بر لغات مفعولی و اعلام و دقت در عبارات عربی.

- از گزیده ها نیز متنهای منتخب از جلد اول خوانده شود.

1-6-    گلستان؛ متن گلستان به کوشش دکتر غلامحسین یوسفی و همچنین خطیب رهبر- به کتاب اخیر از حیث نکات دستوری بیشتر توجه شود- با تاکید بر اشعار عربی، آیات و امثال.

- نکته1: از کتاب برگزیده متون مصنوع و مزین فارسی اثر دکتر اسماعیل حاکمی، مقدمه کتاب و نمونه های منتخب از کلیله و دمنه، مرزبان نامه و جهانگشا خوانده شود.

- نکته2: از فرهنگ عبارتهای متون مصنوع و فنی اثر دکتر مدبری، برای رفع دشواریها و مشکلات متون فنی و مصنوع استفاده شود.

- نکته 3: از فرهنگ فارسی اثر مرحوم دکتر محمد معین- بویژه بخش دوم، نیمه دوم جلد چهارم- برای معانی ترکیبات عربی مستعمل در متون فارسی استفاده شود.

 2.     متون نظم

2-1-    حافظ؛ شرح دکتر خطیب رهبر، "حافظ نامه" بهاءالدین خرمشاهی، "ذهن و زبان حافظ" از خرمشاهی، "در جستجوی حافظ" از رحیم ذوالنور، "مجموعه مقالات" دکتر دادبه درباره حافظ و "مجموعه مقالات" نشر دانش درباره حافظ.

2-2-  بوستان؛ با شرح و توضیح دکتر خزائلی.

2-3-     مثنوی، دفتر اول؛ "شرح مثنوی شریف" از مرحوم فروزانفر و ادامه آن از دکتر سیدجعفر شهیدی. برای یادگیری بهتر دفتر اول توجه به اقتباس از آیات، احادیث و اشارات داستانی لازم است، به همین منظور از دو کتاب "احادیث مثنوی" فروزانفر و "آیات مثنوی" درگاهی، هر دو از نشر امیرکبیر می توان بهره گرفت.

2-4-     خاقانی؛ گزیده خاقانی از دکتر ضیاءالدین سجادی- هر دو گزیده ایشان یکی چاپ امیرکبیر و دیگر چاپ نشر سخن و دیگر گزیده ها- همچنین کتاب "شرح مشکلات اشعار خاقانی" اثر مرحوم سجادی انتشارات زوار.

2-5-   حدیقه سنایی؛ از هر گزیده ای باشد. بیشتر مقدمات و اشعار قبل از داستانها و حکایات.

2-6-   منطق الطیر؛ گزیده از هر نویسنده ای که باشد- ترجیحا گزیده دکتر شمیسا-. استفاده از "گزیده منطق الطیر و شیخ صنعان" هر دو شاهکارهای ادب فارسی.

- نکته1: برای فهم بهتر متون ادبی لازم است از فرهنگهای موضوعی و تخصصی استفاده گردد.

از جمله:

1.     "فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی" از دکتر یاحقی،

2.     "فرهنگ تلمیحات" از دکتر شمیسا،

3.     "فرهنگ ادبیات فارسی دری" از دکتر زهرا خانلری،

4.     "فرهنگ اصطلاحات نجومی" از دکتر مصطفا،

5.     "فرهنگ علوم فلسفی و کلامی" از دکتر سید جعفر سجادی،

6.     "فرهنگ واژه نامه" از عبدالحسین نوشین،

7.     "اصطلاحات و صناعات ادبی" از دکتر طباطبایی،

8.     "واژه نامه ادبی" از صالح حسینی،

9.     "واژه نامه شاعری" از میمنت میرصادقی،

10. "فرهنگ اصطلاحات ادبی" از سیما داد،

11. و نظایر این فرهنگها.

 2-7-     شاهنامه؛ جلد اول از چاپ مسکو یا چاپ ژول مول. "شاهنامه فردوسی" جلد اول با شرح و توضیح جوینی، "بهین نامه باستان" تا ص100 از دکتر جعفر یاحقی، و واژه نامه و توضیحات "غمنامه رستم و سهراب" و "رزم نامه رستم و اسفندیار" با استفاده از توضیحات دکتر شعار و انوری و یا توضیحات دکتر منصور رستگار فسایی و سایر جزوات آموزشی.

           3. کلیات ادبی: شامل تاریخ ادبیات، سبک شناسی، عروض و قافیه، علوم بلاغی (معانی، بیان و بدیع) و دستور زبان فارسی.

3-1-     تاریخ ادبیات؛ "تاریخ ادبیات فارسی" از دکتر صفا- ترجیحا تلخیص آن به کوشش دکتر ترابی- و حداقل "مختصری در تاریخ تحول نظم و نثر فارسی" از دکتر صفا.

3-2-     سبک شناسی؛ "سبک شناسی" مرحوم بهار- حداقل جلد دوم-، "سبک شناسی شعرو نثر" از دکتر شمیسا، "صور خیال در شعر فارسی" (مباحث پایانی کتاب، مقدمه شاعر آیینه ها، مقدمه مفلس کیمیا فروش، مقدمه تازیانه های سلوک) از دکتر شفیعی کدکنی و جزوات آموزشی.

3-3-     عروض و قافیه؛ "وزن و قافیه شعر فارسی" از وحیدیان کامیاراز نشر دانشگاهی، "عروض و قافیه" دکتر شمیسا. در حد تقطیع، رکن بندی، تشخیص وزن، نام بحر، بحور کثیر الاستعمال، نام زحافهای معروف، عیوب قافیه و حرکات قافیه.

3-4-     علوم بلاغی؛ "فنون بلاغت و صناعات ادبی" از علامه همایی، "آیین سخن" از دکتر صفا، "هنجار گفتار" از سید نصرالله تقوی، "معانی و بیان" از دکتر جلیل تجلیل، "معانی و بیان" از دکتر علوی و اشرف زاده از انتشارات سمت، "بیان" و "بدیع" از دکتر شمیسا.

3-5-     دستور زبان؛ "دستور زبان پنج استاد"، دستور زبان خیام پور، دستور دکتر خانلری و بویژه دستور دکتر احمدی گیوی (هر دو جلد).

         4.   متون عربی: قواعد و قرائت.

4-1-  قرآن مجید؛ سوره هایی که در متون ادب فارسی آیاتی از آنها بیشتر آمده است.

4-2-  نهج البلاغه؛ خطبه ها و کلمات قصار.

4-3-     بخشهایی از "مجانی الحدیث" و "مجانی الادب". "گزیده نظم و نثر عربی" از دکتر رادمنش از نشر آستان قدس رضوی و سایر جزوات آموزشی.

4-4-     صرف و نحو؛ حداقل کتاب دکتر خوانساری، "زبان قرآن" حمید محمدی (صرف و نحو)، "مبادی العربیه" جلد 3و4، "اصول الصرف" و "اصول النحو" هر دو از دکتر شهابی از نشر دانشگاه تهران (کتاب اخیر از حیث شواهد و گزیده های نظم و نثر قابل توجه است).

4-5-     عبارتهای عربی کتابهای "کلیله و دمنه"، جلد اول "جهانگشا"، "مرزبان نامه"، اشعار حافظ و اشعار سعدی و مولانا در مثنوی و گلستان.

                5.  متون انگلیسی: گرامر و قرائت.

5-1-   گرامر؛ در حد انگلیسی دبیرستان.

5-2-     قرائت؛ بخشهایی از "دائره المعارف اسلام"- بخشی که در معرفی شاعران، نویسندگان و موضوعات ادبی است-، بخشهایی از "تاریخ ادبیات ایران" از ادوارد براون- با استفاده از ترجمه آن از نشر مروارید-.

5-3- آشنایی با معروفترین اصطلاحات ادبی به زبان انگلیسی.

‹این منابع توسط دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی ارائه شده است.›

http://www.paarsi.com/resources_master_f.asp

8/8/88 ممسنی اشکان

هادی فرهادی

روز هفتم

خدا روز هفتم منه آفری

وری خار غم مثِ گل پروری

نه احوالَ پرسی نه گفت نه گپ

نهیبی زه : ای گِل یَ کرنی بتپ

مُ چل سال من دشت پیوار غم

نشهسم نَخواسم نه مهلی نه کم

مُ چل ساله تهنی وُ بندیل تو

مِ ایخم کشم سرمه میل تو

م چل سال تهنی وَ اَندِ تِنُم

مو شو رو سیا پوش وُ پند تنم

وَ تهنی مِ گندم برون لاته کِ

که تهنی دلم سر پرون لاته کِ

همش بی تو پاپا دلم ایکنه

ولم ایکنی، دل ولم نی کنه

یَ شَو لِیل سه چِی لَطَف مِن فقیر

تیم تی تِ بی دل هنی سر وزیر

نشهسی منی کهنه قاب دلم

مو بی عسک رخسار تو باطلم

یَ کاری بکُو خُل گِرُهته دلّ

یّ گرمی که سوم بهسه ای کاکلّ

ی جو مهر و انگشت مهر تو نی   

نکردی م کِهلی دلم پابنی

تکونی م ییلاق دل نی خری

زمندی کلور دل نی چری

بری کو و بری کال و سیسار مو

تری کردنت شو ورو کار مو

همه ی ورد قشلاقه افتو گره

نسهه پا پسابی خِلَ خو گره

زمین جهمسو آسمون ناله کِه

خدا شیر دلم و خش ماله کِه

شبق زّ رسیده همی حاصلم

و خین خدا کل بر وابی دلم

وری برد غم گل بریز ه دلم

تکون نی خرم تا نریزه دلم

چو سایم ودیم دلم ایجکم

چو دار بلی بی کجک ایتکم

خدا دیده وی دل که مَشک تِنِه

چِلِ مَشکه بِی تو عوض نی کنه

تو ار کشتیی پا خصیل دله

نخندی تو سیل ملیل دله؟

دلم سی تو غلین کرمونی یه

نه سی نونی رفیقِ ، رفیق جونی یه

تو مثِ نمازی ستین دلی

عصی کور و پیری و رک زر چلی

خدا دیده و کُر اسیر تو بو

اسیر پل مالزیر تو بو

خدا دیده وُ کُر که جفت تو بو

اسیر تی کال و گفت تو بو

خدا دیده وُ کر که شو تا شبق

و شوکن نخوسه م صحرای دق

خدانی ره وی روسیاه و پلشت

ودیم بوامو یو هف کهنه کشت

خدا نی ره وی دال بد پوز و سه

وی ای شو پر و شوکل غوز و سه

خدا نی ره وی شو پر بد سرشت

که کهل ناق مِ کرتی مْ کشت

خدانی ره وی شو پر رو سیا

سر اندیب غم بهِِِِـسمِ بی سیا

مو خردم دّ گول دو تا گندم

تحمل نکردم نهیب کمه

خیالش ویا پس تلو ایخرم

غلی گولش شو ورو ایچرم

مو درد گرون کمه ایکشم

کم گسنه و پی پتی دل خشم

قلا جیکه نیسم مِ باغ ایپره

ودام هوس جون و در نی بره

خیالش مو باد چپم سرسرم

وسیل هوس جون و در نی برم

همو دهفه سی پشتّ پشتم بسه

همش چوشخی شوپر ناکسه

و نونه که دلم خدا ماله که

پر ای لعل خش بوی چل ساله که

تش و خل خرنگ بلیطی چنه

همی آسمونل چیم نی کنه

مو غم ای دو دون گندمّ نی خرم

جدای تپو یّ مو خو نی برم

سرم سیب دنگ سوایه دلم

سر اندیب غهمل نکن خت ولم

مو پی شا نشین تنم کوچنی

چه وی بوهه ار ری دلم پا بنی

پر وپیش دلم غم امشو گرُه

زمین ّ زمونه یهو خو گرُه

رمیز غم افتاسهّ تمدار دل

دی کش نیایی تمومه ککا کار دل

خدا تش درس که تو اومی وّدر

عروسک تشی تش بری که مِ سر 

عروسک م دنیا چهاخدا کرده بی

وی لعنتی بی دل وُ گرده بی

عروسک خیالش همیشه خشه

نه سرد و ملیل ، جهان پر تشه

وُ نونه خدا مهر چی او زلال

نهاده من دهس ملوس خیال

سَرِ گَود سَردی تَشِی بُرکنیت

دل بَی هوایِ خَشی پر کنیت

مگیتو شبق نی زنه رِی سَرُم

مگیتو وَ تهنی مُو خَو نی برم

وَ تهنی مِ گندم برون لاته کِ

نگیتو دلم سر پرون لاته کِ

ی جومی بریز ی تش چالتون

بنوشیت َ او مشک چل سال تون

و غم غول کوک دری خو کنیت

بیی تون مِ جا ورد دل بو کنیت

م جاورد گُل رخته چل ساله مل

شرابی بنوشیت ای خاک وخل

نگیتو سلیمون بر باد نی

شرین مرد و افسره فرهاد نی

وَ یا پس شرین نیسه ، فرهاد نی

نگیتو که کوره چلوس بنی

ار افراسیاب ستم زندیه

نگیتو که بیژن مِچه مندیه

منیژه چو روزه که تشک ایکشه

غم بی کسی بیژن ایکشه

نگیتو که لیلی و مجنون چه بی

همه بی و هیشکه م دنیا نبی

بله بی و هم جوم چل ساله بی

نه سرما نه سرما تش چاله بی

هنی بی تشه چاله خو ایکنم

م جاورد وُ جا پاشه بو ایکنم

م گندم برون بافه بافه غمَ

وَ خرمن نهادم غم آدمَ

هادی فرهادی

دستفروش

      تازه به شهر آمده بود.كنار دكه اش چمباته زده و به جايي خيره شده بود.درانديشه اي دور و دراز بود.شايد در انديشه روستا.شايد چهره زنش گل بهار را در ذهن مي گذراند.شايد هم دختر كوچكش سحر را در آغوش داشت و مي بوسيد. هر جا بود آنجا نبود.دلش كبوتر سبكبالي شده بود كه در آسمان آبادي پرواز مي كرد.

با صداي نابهنجار مشتري به خود آمد:

-  ها ها چته كاكا؟!

-  داداش كجا دور مي زني؟

روبه مشتري كرد و گفت:

-  بفرما آقا چه مي خواستي؟    

  -  يه نخ وينستون.

باز بر روي صندلي چوبي نشست. به ماشين هاي در حال عبور و به آدم هايي كه مثل مور و ملخ در هم مي لوليدند نگاه مي كرد. كم كم نيمروز مي شد.از صندوق چوبي زير بساطش  مقداري نان و چند خيارسبز گنده بيرون آورد.خيارها را قارچ كرد و مشغول ناهارخوردن شد.با چه ولعي
مي خورد.لقمه هاي گنده گنده بر مي داشت.گويا چند شبانه روز است كه چيزي نخورده.

    در همين هنگام ماشين سد معبر شهرداري جلويش ترمز كرد.لقمه در دهانش  خشك شد.تا لقمه را با زحمت قورت داد و به خود آمد بساطش را بار ماشين شهرداري ديد.حرفي براي گفتن نداشت فقط شروع به التماس كرد:

-  تو را به چهار پيرون! 

-  تو را به پير و پيغمبر!

بخاطر ريش سفيد من اين دفعه ببخشيد.

من عيالوارم زن و بچه دارم …

      گوش كسي بدهكار اين حرفها نبود.آنها از اين جور حرفها زياد شنيده بودند، همه تكراري و بي اثر.

ماشين حركت كرد يكي از مأمورين رو به او كرد و گفت :

-        بيا شهرداري تا تكليف را روشن كنيم.

      ماشين رفت او ماند و بقچه ي ناني و صندوق چوبي زير  پايش. به طرف شهرداري حركت كرد. كمي بعد خود را جلوي شهرداري ديد.آنقدر ريشش را گرو گذاشت ،آنقدر اين در و آن در زد، تا توانست وسايلش را همراه با يك فيش جريمه تحويل بگيرد.

      باز در همان جاي اولش بساطش را پهن كرد. بانك رو به رو بود. وسايلش را رها كرد. داخل بانك شد تا فيش جريمه را بپردازد. زير چشمي هم وسايلش را مي پاييد. هر چه پول خُرد و درشت داشت، روي ميز جلوي صندوق دار بانك ريخت. همه سوراخ سمبه هاي كتش را تكاند، در حالي  كه نگاهي به بيرون و وسايلش مي انداخت، پول ها را شمرد و تحويل داد. صندوق دار بانك به پول هاي پاره پوره ي جلويش خيره شده بود. 

      سرانجام فيش رسيد را گرفت.از پله ها لنگان لنگان پايين آمد. نگاهي به بساطش انداخت.در جا خشكش زد؛خوب چشمانش را ماليد.

  بله!‌ «چالَ بي، خاگُ نَبي »!

بساطش را برچيده بودند. اين بار شهرداري نبود، بلكه دزدي از فرصت استفاده كرده و به او دستبرد زده بود.ديگر پاهايش حركت نمي كرد. چشمانش سياهي مي رفت.

با زور فرياد كوتاهي كشيد:

-  آي كمــك!

-  مردم به دادم برسيد!

  آي دزد! دارو ندارم را بردند!

مردم دور او جمع شدند:

 -  كو دزد؟  

-  چي چي تو بردند؟

 كمي بعد به خود آمد؛ او بود و همان صندوق چوبي زهوار در رفته ي زيرپايش.              

                                         ممسنی(تنگ سام)بهمن 77                              

  مرد خدا (لری)

ياد او روز و خير

سيمو انگار همي ديگ و پريگ

ياد او روز وخير

ياد او روز كه ديم سيم ايگو

مردي ايايه كه سوار كهره

نور من پيشونيش

مثل افتويه بلنگشت ايكنه

تيلش مثل شكال كهي ي

هيكلش مثل صنوبر موزون

زور صد مرده م بازو داره

ساده و صاف ولي پر كاره

دل اي مرد نگو

تشك افتويه بلنگشت ايكنه

سيل اي مرد مليله پاكه

كارش دهس خدا ري خاكه

دهس هر كار بزرگي بزنه داسونه

مثل او خردنمون آسونه

وكمند ايبنده

هر چه نامرده وري خاك خدا

مثل اور ايخنده

گل مريش ايخنده

و سر انگشت خدا واز ايكنه

قفل زندونه و ازاد ايكنه

تا ي مظلوم زر زور نبو

كار كارستونه

مردي ايايه ي كه خورجين طلا ري كولش

بهره ي هر كنه وش ايبخشه

اشتفي بين همه بهر ايكنه

روز روزون خدا

هر فقيري و نواي برسه

رود او روز تيم ايبينم

كارل اي مرد گرون

چو م هر هونه بلند ويبوهه

مردي ايايه كه همه ي نامردل

و صداي شهنه ي اسب كهرش

و صداي شهنه ي مث ناقوسش

پي هف تو پس تو ايگردن

از گتو تا كشكو

همنه ايبينه

هونه ي پير زنل ايشينه

بي گتو دمسازي

بي بچه هم بازي

مرد ايايه كه ي خورجين گتو

پر و قصب و شكر و نقل و نبات

هر بچه ي صبح و پسين ايبينه

دهس من جيب

ي مشت قصبي

ايده و كشكويل

بچه بايد دم صب راس وابو

دهس و ري شسته بره تا دم در

بنشينه كه بيا

مرد نوراني ري اسب كهر

هر كه اومه ي سلامي بكنه

شايد اي مرد همو مرد سوار كهره

ار و بو مشت پر از نقل ونبات

وت بده تا بخري خوت و ككات

حرفلي ديم ايزه و همش شيرين تر

واژه ي نقل و نبات

حرف قصب تو نگو بد جوري

من كپم او ايكه

من كپم او ايكه صد من راس

عسل گنج كهي

بقيه گهپل ني فهميدم

بقيه ي گهپل ديم سي گوشم

مث للي خوندنش هم ديرين بي

كلمه قصپ نگو بد جوري

م كپم شيرين بي

بعد چند سال خدا خوش دونه

ايقدر هر دم صب صبح سحر

و اميد كهري هي زم در

قصپ نيدم

كهرم شهنه نزه

قصپ نقلي ننهادم سر لو

تاسر لويل خهسم گل ز

خط حسرت سر لو كاكل ز

هني يم بي گپ ديم دم صب راس ويبم

دهس و ري ايشورم

ايروم تا دم در

بي خم ايگم شايد

شايد امروز همو روزي يه

كه قرار روبروم وابوهه

مرد افسانه ي اوسار و دهس

شايد امروز و گوشم بخره

شهنه ي اسب كهر

 نورآباد ممسني اشكان

 کبک خمار چشمه

در سايه روشن شب
برخاست بانگ ودادي
افسرده مي گريزد
ابري ز دست بادي

 

رنگي كنار سنگي
سر مي كشد سر سنگ
از باد خامه برخاست
در هم نموده آن رنگ

موري گرفته در كام
خالي خيال دانه
تا قوت شب نمايد
بر خوان سبز خانه

در زير بال سيمرغ
باغي پر از هيا هو
آرام مي تراود
عطر از لبان شب بو

مردي كمين گرفته
آن سو كنار چشمه
تا چينه پر نسازد
كبك خمار چشمه

در سايه روشن شب
بلوا دو باره خيزد
نقاش روشنايي
نقشي دوباره ريزد

در اين هواي نمناك
كودك نخيزد از خواب
ديگر ربوده از من
ديدار ترد سيماب

ممسنی

 19/ 12/ 75

  چشمان دریا

 وقتي كه مهر آرام آرام
پا مي كشد بر قامت كوه
وقتي كه مي پردازد آهنگ
باد سحر گاهانه ياهو

 وقتي كه باران نرم نرمك
بر بام دل ها مي زند پاي
وقتي كه مهتاب از سر ناز
با هاله اي مي خيزد از جاي

وقتي كه در چشمان دريا
قويي سبك مي خيزد از خواب
وقتي سحر در بستر ماه
گل مي كند صحراي سيماب

 در جام سرخ لاله زاران
صبهاي دلجوي تو ديدم
در چشمه ي صبح از سر شوق
تمثيلي از روي تو ديدم

 نورآباد ممسنی

 14/12/ 75

بوي خدا

سحر آغاز زمان است و زمين
از سحر بوي خدا مي آيد
باز هم نغمه دلداده خوش است
از لب سنگ صدا مي آيد

باز هم بوي تو را مي شنوم
پيچش موي تو را مي بينم
تاب سنبل دل من تاب انداخت
باز تا روي تو را مي بينم
 

خير مقدم كه قدم رنجه شدي
من از اين  بي نفسي بيمارم
دل آتشكده بي نور و فروغ
نوش داروي خوش دلدارم

طفل دل تاب تو را مي تابد
 شهريارا دل من تار به دست
 تارو پودم اثر زخمه ي تو است
واي از اين همهمه در وادي مست

داغ بر سينه گل خيمه زد است
 باغ در جنبش و ما  بي داغيم
 ما در اين سايه تو را مي بينيم
سايه اي در عطش صد باغيم

چرغ بازيگر اگر مي چرخد
بازي از بازي ما مي بازد
 گر نچرخد عقب قافله ايم
 تا خطر چينه ز غم پردازد

هله وامانده در اين دشت خدا
شب چراغي به كف حضرت نور
همه رفتند به دنبال سراب
 دل پر از نور كن از آتش تور

ارث آدم به پسر يك سخن است
مي فروشم به تو اين كهنه ردا
باد مي آورد و مي بردش
دست بر دست شد از باد صبا

قاضي بخت مرا حكمي گفت
دام سختي است دو پايم در دام
دل چو دامي است فلك صياد است
آي صياد مكن دل بد نام

شب و سيالي اين جام زمان
 من در اين معركه چون پرگارم
شب و مهتاب و همين وسوسه ها
پرده برماه رخت بر دارم
 

سينه مي سوزد از اين جام صبور
لاله جان داده در اين قحطي آب
باز شيرين شفق مي ميرد
 دل فرهادي از اين پرده ي خواب

اشكان هادي فرهادي

21/ 9/ 73

زبان و ادبیات 3

1- كدام گزينه نيازبه ويرايش دارد؟

1) وزن شعرنيمايی با اوزان عروضی قديم متفاوت است. 2) تعدادي از زندانيان، مشمول عفو شدند

3) آل بويه خليفه را بركنار كردندوپسرش را به جای او گمارند 4) كتابي كه ديروز خريدم را خواندم

2- تكيه در همه ی گزينه ها به جز گزينه ی.............روی هجای پاياني است.

1) نشست وبرخاست 2) پروردگار 3) شنيد 4) نرفتم

3- املای كدام گزينه درست است؟

1) املاي مطاع 2) اصل ونصب 3) ختواط متقارب 4) سفروحذر

4- همه ی افعال زير مي توانند جمله يگذار به مفعول ومسند بسازند به جز گزينه ي .................

1) به شمار آوردن 2) پنداشتن 3) رهاندن 4) ناميدن

5- همه ی واژه ها تغيير معنايی يافته اند به جز..........

1) دستار 2) سوگند 3) رعنا 4) قوس

6- كدام جمله ازنظرگذاربودن با بقيّه فرق دارد؟

1) بهار گره ازشكوفه گشود 2) خورشيد تيرگي شب را به دورترين نقطه ي افق مي راند

3) نسيم فرش سبزي برزمين گسترده بود 4) دخترك از سايه ي درختان ترسيده بود

7- دركدام گزينه صفت صفت ديده نمی شود؟

1) كوزه ي بزرگ گشاد 2) رنگ سبز چمن 3) لباس آبي سير 4) رنگ سرخ آتشي

8- به كار بردن كدام جمع مكسّردر فارسي امروز معمول نيست؟

1) قناديل 2) سلاسل 3) غرايب 4) مدن

9- درهمه ی گزينه ها ((فرايند واجی افزايش)) ديده مي شود به جز گزينه ی ..........

1) سياست 2) خانه ي دوست 3) بيان 4) خيال

10- درهمه ی گزينه ها ((فرايندواجی))صورت گرفته به جز گزينه ی ...........

1) اجرا 2) يگانه 3) تن پرور 4) هرگز

11- با توجه به جمله ی((کلبه ی گلی آنان روی خاک خیس نم کشیده ی کناررودخانه قوز کرده بود)) صفت صفت و مضاف الیه مضاف الیه به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟

1) خیس- کنار 2) نم کشیده - آنان 3) نم کشیده - رودخانه 4) رودخانه – گلی

12- در کدام جمله فعل مجهول وجود ندارد؟

1) آن چه را اقرار بکردی،شنیده آمده است . 2) شد آن که اهل نظر برکرانه می رفتند.

3) گفته آمد که به دلجویی ما می آیی 4) ده تن بردست سمک کشته گشتند.

13- کدام گروه از واژه ها، معنای پیشین خود را از دست داده وبامعنای جدید به دوران بعد منتقل شده اند؟

1) سفینه - کثیف- دستور 2) جامه - سوفار- رعنا

3) چشم - سوگند - رعنا 4) دستار- یخچال- سپر

14- تفاوت املایی- آوایی درهمه ی گزینه ها به جز گزینه ی.............. وجوددارد.

1) دست بند 2) مجتمع 3) انفجار 4) خواسته

15- در کدام گزینه ، وابسته ی وابسته استفاده نشده است؟

1) من خویشتن اسیر کمند نظر شدم. 2) رنگ اتومبیل پدرش سفید یخچالی است

3) درهوای نسبتاًخوبی ورزش می کنیم 4) در سایت دبیرستان پنج دستگاه رایانه وجود دارد .

16- در همه ی گزینه ها به جز گزینه ی.............تکواژوابسته هست.

1) قلمدان 2) فیزیکدان 3) شمعدان 4) چینه دان

17- درکدام گزینه نهاد بافعل مطابقت دارد؟

1) خورش ها بیا راست خوالیگران 2) نوح وابراهیم خلیل بمرد

3) رحم اگر نکند مدّعی،خدا بکند. 4) مردم به آسمان نگریست

18- درکدام گزینه ((فرایند واجی کاهش ))وجود دارد؟

1) یگانه 2) کیاست 3) زنبیل 4) برآورد

19- کدام واژه مفرد است؟

1) سجایا 2) ستور 3) نکت 4) سطور

20- در کدام گزینه غلط املایی هست؟

1) آب برداشتم تا که را رمقی از حیات باقی است 2) ما حقّ این نعمت تندرستی را لختی گزارده باشیم

3) شرارت و زعارتی در طبع وی مؤکّد شده است 4) بوسهل برخشم خود طاقت نداشت برخواست نه تمام

21- نمودار جمله ی (( تصویر فردوسی از شهامت و مردانگی کاوه ، به شعر فارسی فروغی خاص بخشیده است)) کدام است؟

1) چهارجزئی گذار به مفعول و متمم 2) سه جزئی گذار به مسند

 نهاد گزاره نهاد گزاره

گروه اسمی متمّم اسمی مفعول متمّم فعل مسند فعل

 تصویر فروغی است

تصویر ازشهامت و فروغی به شعر بخشیده

فردوسی خاص بخشیده

فردوسی مردانگی کاوه خاص فارسی است

3) چهار جزئی گذار به متمّم و مسند 4) چهارجزئی گذار به مفعول و متمّم

 نهاد گزاره نهاد گزاره

متمّم مسند فعل

متمّم مفعول فعل

تصویر به شعر فروغی بخشیده

تصویر از شهامت فروغی بخشیده

فردوسی فارسی خاص است

فردوسی ومردانگی خاص است

22- کدام گزینه درباره ی طنز مناسب نیست؟

1) خنده ی تبخ و دردناک 2) اغراق در توصیف حالات 3) عدم تقلید از آثار ادبی 4) کش دار کردن ماجرا

23- از مفهوم طنز آمیز کدام ضرب المثل هم می توان فقر را برداشت کرد هم خساست را ؟

1) یکی نان نداشت بخورد پیاز می خورد اشتهایش باز شود.

2) خر را که به عروسی می برند برای خوشی نیست، برای آب کشی است

3) تیری که از شست رفته باز نمی گردد

4) دهنه ی جیبش را عنکبوت گرفته

24- کدام واژه ی مرکّب ، دراصل ،یک گروه اسمی بوده است که به هنگام ترکیب، جای هسته ووابسته درآن ، عوض شده است؟

1) آلو بخارا 2) گل خانه 3) چوب لباس 4) جانماز

25- در تلفّظ کدام گزینه ، فرایندواجی به شکل ((ادغام)) پدید آمده است؟

1) انبار 2) قند شکن 3) زودتر 4) سیاه تر

 26- مجموع مضاف و مضاف الیه یا صفت و موصوف یا ترکیب های عطفی، هنگامی که با هم تشکیل یک کلمه بدهند چند تکیه و کدام تکیه ، باقی می ماند؟

1) فقط یکی- آخرین 2) فقط یکی - اولّین 3) دوتا- میانی و آخرین 4) دوتا- اوّلین و آخرین

27- کدام کلمه ، درزبان معیار، دوتلفّظی است؟

1) زورمند 2) مستمند 3) هوشمند 4) ثروتمند

28- درجمله ی((نگاه های اسیرم راهمچون پروانه های شوق دراین مزرع سبزآن دوست شاعرم رهامی کنم))به ترتیب چندصفت وچند مضاف الیه وجود دارد؟

1) پنج - چهار 2) چهار- پنج 3) چهار- سه 4) سه- چهار

29- درعبارت((شما که این سخنان را می شوید چند نفررا می شناسیدکه بدانندزندگی راحت وآسوده رابرای چه می خواهند واصلاًبدانند زندگی کامل چیست؟))جمعاً چند صفت هست؟

1) هفت 2) شش 3) چهار 4) پنج

30- هدف طنز:

1) ذم و قدح است 2) اصلاح و تزکیه است 3) مردم آزاری است 4) برانگیختن خنده و مسخره کردن است

31- تکواژ وابسته ی کدام گزینه برمفهوم ((جمع )) دلالت دارد؟

1) کوهان 2) پاییزان 3) نیاکان 4) باختران

32- ازکدام مصدرمی توان جمله ی گذار به مفعول ومتمم ساخت؟

1) نگریستن 2) ربودن 3) شوریدن 4) نامیدن

33- بن مضارع کدام گروه ازمصادر درست نیست؟

1) گسستن- خواندن- رستن:گسل- خوان- رس

2) سفتن- داشتن- کاستن: سنب- دار- کاه

3) گذاشتن- نشستن- غلتیدن: گذار- نشین- غلت

4) ماندن- رشتن- کاشتن: مان- ریس- کار

34- نوشته ای که حاصل تأملات درونی نویسنده باشد درچه گونه ای ازنوشته ها می گنجد؟

1) تشریحی 2) تحقیقی 3) توصیفی 4) تحلیلی

35- همه ی واژه ها به جز گزینه ی............به کلّی اززبان امروز حذف شده است.

1) پرّه 2) برگستوان 3) چهارآینه 4) ازفنداک

36- درهمه ی گزینه ها به جز گزینه ی............صامت میانجی به کاررفته است.

1) آوارگان 2) ریزه ای 3) دلداده ها 4) مهرویان

37- کدام گزینه واژه ای مشتق- مرکّب نیست؟

1) برابر 2) روان شناس 3) سه پایه 4) دانشجو

38- در کدام گزینه ((شاخص)) به کاررفته است؟

1) غلامحسین یوسفی،نویسنده و استاد برجسته ی دانشگاه درسال 1306 شمسی در مشهد ولادت یافت.

2) معلّم نقّاشی ما یکی ازسرتیپ های دوران ناصرالّدین شاه بود

3) مجموعه ی((درکوچه باغ های نیشابور)) را دکتر شفیعی کدکنی سروده است.

4) درایران مهندس عمران ، خیلی زیاد است .

39- همه ی کلمات کدام گزینه وابسته ی وابسته است؟

1) ممیز- شاخص- صفت صفت- قید صفت

2) مضاف الیه مضاف الیه - ممیز- صفت صفت- متمّم متمّم

3) معطوف- بدل- ممیز- شاخص

4) شاخص- بدل- معطوف- تکرار

 40- فرمول مقابل همه ی گزینه ها به جز گزینه ی ............ درست نیست؟

1) بحث درباره ی مسائل ادبی این روزها بسیار رایج است.=نهاد+متمّم+مسند+فعل اسنادی

2) مردم ایران به دین و فرهنگ اصیل خویش پای بندی استواری دارند.= نهاد+متمّم+ مفعول+فعل

3) استادان دانشگاه برای مطالعات علمی به اروپا رفتند.=نهاد+ متمّم+متمّم+فعل

4) انتقاد اززشتی ها و نا بسامانی ها دراصلاح رفتار اجتماعی سودمند است.= نهاد +مسند+ فعل

زمستان

سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت ...سرها در گریبان است

کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را

نگه جز پیش پا را دید ، نتواند ...که ره تاریک و لغزان است

وگر دست محبت سوی کسی یازی ... به اکراه آورد دست از بغل بیرون 

 که سرما سخت سوزان است

نفس ، کز گرمگاه سینه می اید برون ، ابری شود تاریک 
 

چو دیوار ایستد در پیش چشمانت .

نفس کاین است ، پس دیگر چه داری چشم

ز چشم دوستان دور یا نزدیک ؟
 

مسیحای جوانمرد من ! ای ترسای پیر پیرهن چرکین

هوا بس ناجوانمردانه سرد است ... ای

دمت گرم و سرت خوش باد... سلامم را تو پاسخ گوی ، در بگشای

منم من ، میهمان هر شبت ، لولی وش مغموم

منم من ، سنگ تیپاخورده ی رنجور 
 

منم ، دشنام پست آفرینش ، نغمه ی ناجور

نه از رومم ، نه از زنگم ، همان بیرنگ بیرنگم

بیا بگشای در ، بگشای ، دلتنگم

حریفا ! میزبانا ! میهمان سال و ماهت پشت در چون موج می لرزد 

 تگرگی نیست ، مرگی نیست

صدایی گر شنیدی ، صحبت سرما و دندان است

من امشب آمدستم وام بگزارم

 حسابت را کنار جام بگذارم

چه می گویی که بیگه شد ، سحر شد ، بامداد آمد ؟

فریبت می دهد ، بر آسمان این سرخی بعد از سحرگه نیست

حریفا ! گوش سرما برده است این ، یادگار سیلی سرد زمستان است

و قندیل سپهر تنگ میدان ، مرده یا زنده

به تابوت ستبر ظلمت نه توی مرگ اندود ، پنهان است

حریفا ! رو چراغ باده را بفروز ، شب با روز یکسان است

سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت

هوا دلگیر ، درها بسته ، سرها در گریبان ، دستها پنهان

نفسها ابر ، دلها خسته و غمگین

درختان اسکلتهای بلور آجین

زمین دلمرده ، سقف آسمان کوتاه

غبار آلوده مهر و ماه

زمستان است .....

تاریخ ادبیات 1 و2

    باسمه‌تعالي